سنگ توالت سنتی
سنگ توالت سنتی

کاوش آثار آبریزگاه ها و گندابراه های باستان شناسان در حال یافتن نشانه هایی از این هستند که زندگی در دوران رومیان و در تمدن های دیگر چگونه بوده است. درحدود 2000 سال پیش، یک اتاق با سقف بلند در زیر یکی از گرانترین کاخ های رومی، جای شلوغ و بوداری بود. در درون اتاقک نمناک، یک نیمکت، که حدود 50 سوراخ به اندازه بشقاب های شام خوری، درکنار دیوارها قرار داشت. این نیمکت جای نشستن کم ارزش ترین افراد جامعه رومی بوده است.

امروزه این اتاق به روی مردم بسته است، ولی باستان شناسان این آبریزگاه عمومی در تپه پالاتین  را بررسی کردند. آنها بلندی پایه سنگی نیمکت ها (حدود 43 سانتیمتر)، فواصل بین سوراخ ها (حدود 56 سانتیمتر) و فاصله تا گنداب (در دورترین فاصله 380 سانتیمتر) را اندازه گرفتند. آنها درباره منبع احتمالی آب که باعث تخلیه گنداب می شد تحقیق کرد.

نقاشی های دیواری بیرون ورودی آبریزگاه نشانه دهنده صف های دراز است، چون مردمی که در صف منتظر بودند نقاشی های خود را روی دیوار می کشیدند یا کنده کاری می کردند. محل زیرزمین، به همراه طرح های رنگی ساده سرخ و سفید روی دیوارها، نشان دهنده سطح پایین مردم بوده است، آنها احتمالا برده بوده اند.

در سال 1913 که باستان شناسی جیاکوموبونی این اتاق را از زیر خاک درآورد، آبریزگاه ها موضوع غیرقابل اشاره ای بودند. او در گزارشش، به نظر می رسد که آثار نیمکت های سوراخ دار را با چیزی که خیلی ارزشمندتر باشد اشتباه گرفته باشد. بخشی از یک سازو کار دقیق که آب را پمپ می کرده است و برای کاخ دربالا نیرو فراهم می آورده است. 

توالت باستانی
توالت باستانی

حساسیت های ریاکارانه بونی به او اجازه نمی داد تا چیزی را که درست جلو چشمانش بود باور کند. او تصورنمی کرد که آن یک آبریزگاه باشد. یک سده بعد یعنی اکنون، آبریزگاه ها دیگر موضوع پژوهش نیستند، ولی پژوهشگران زیادی بدنبال آبریزگاه های گمشده تاریخ هستند، از مدیترانه باستان تا قرون وسطا با تمرکز خاص بر دوران رومیان.

پژوهش های آنان راه تازه ای را برای یادگیری درباره رژیم غذایی، بیماری ها و عادات تمدن های گذشته، بویژه افراد سطح پایین جامعه که توجهی توسط باستان شناسان به آن ها نشده است می گشایند. پژوهشگران دریافته اند که باشندگان روم با ترس و لرز به آبریزگاه می رفتند، تا حدی به علت شایعات و خرافات و همچنین بعلت خطرات واقعی توسط موش های جونده و حیوانات موذی موجود در گنداب ها، و با این که روم باستان سرشناس است به علت سیستم لوله کشی پیچیده اش، پژوهش های امروزین فضولات کهن نشان داده است که فناوری های بهداشتی روم خیلی کاری برای سلامت مردم نمی کرد.

اگر چه بررسی های آبریزگاه ها دیگر ناحیه ورود ممنوع نیستند، نیاز به بردباری زیادی برای دارند، چون مورد دست انداختن دوست و دشمن قرار می گیرند. ابداع برخی از اولین آبریزگاه های ساده در میان رودان در آخر هزاره چهارم پیش از میلاد رخ داد. این گودال های بدون تخلیه 5/4 متر ژرفا داشتند و دیوارهای آن ها از کاشی های مکعبی تو خالی که قطر آن ها 1 متر بود ساخته شده بودند. 

استفاده کنندگان روی آن می نشستند و فضولات درون این مکعب ها می ماندند و مالیات از بندهای آن خارج می شوند. تا همین اواخر، دانشمندان علاقه کمی به این آبریزگاه ها داشتند. خود میان رودی ها نیز علاقه کمی به این نوآوری داشتند. اگر چه این آبریزگاه ها آسان کاربرد بودند،و ارزان و آسان نصب بودند، چندان شایع نبودند. تعداد خانه هایی که آبریزگاه داشتند خیلی خیلی کم بود.

آبریزگاه باستانی
آبریزگاه باستانی

حدود 1000 سال بعد، مینو آن ها در جزیره کرت در دریای مدیترانه این آبریزگاه ها با افزون امکان تخلیه بهبود بخشیدند. از آنجا، و بویژه دوران هلنی پس از آن، آبریزگاه های عمومی بزرگ ساختند اساساً اتاق های بزرگ با نیمکت ها وصل می شدند به سامانه های تخلیه- و در خانه های سطح متوسط جامعه آبریزگاه ساختند. جامعه پیشرفت شده بود، و آن ها با راحتی بیشتری زندگی می کردند. 

رومی در استفاده از آبریزگاه ها پیشگام بودند. در حدود سده اول پیش از میلاد، آبریزگاه های عمومی یک ویژگی اصلی زیرساخت های رومی شدند. درست مانند حمام های عمومی و تقریبا همه باشندگان شهرها به آبریزگاه های خصوصی در خانه های خود دسترسی داشتند. با این حال، باستان شناسان خیلی کم درباره اینکه این آبریزگاه ها چگونه کار می کردند می دانستند.

آبریزگاه های عمومی رومی بسیار شبیه معادله های یونانی پیشین، به نظر می رسیدند: اتاق های با نیمکت های سنگی یا چوبی کار گذاشته شده بر روی یک گندابرو. سوراخ های توالت گرد هستند و روی نیمکت ها قرار دارند، و یک شکاف باریک به سمت جلو کشیده شده است و به شکل سوراخ کلید درآمده است. 

آبریزگاه ها به شبکه فاضلاب وصل نبودند، زمانی که چاه گندآب ها پر می شدند، مردم آنها را خالی می کردند

این شکاف ها احتمالا اجازه می دادند که کاربران تولت یک میله که اسفنج داشت را وارد آن ها کنند. هیچ نشانه ای از دیوار، در میان صندلی های تولت ها وجود ندارد، ولی مردم احتمالا به وسیله جامه های بلند خود و پنجره های محدود شده، امکان پوشش داشته اند.

چاه مستراح قدیمی
چاه مستراح قدیمی

آبریزگاه های خصوصی متفاوت بودند. در خانه ها، آبریزگاه ها بیشتر در درون یا نزدیک آشپزخانه ها بودند، که کارآمد بودند چون آن ها به عنوان محل ریختن آشغال های خوراکشان نیز بوده اند. اگر چه مردم با چند سطل آب آبریزگاه هاشان را می شستند، آبریزگاه ها به شبکه فاضلاب وصل نبودند.

زمانی که چاه گندآب ما پر می شدند، مردم آن ها را خالی می کردند، یا در باغ ها یا زمین های کشاورزی خارج از شهر شبکه های فاضلاب که دستاورد تمدن روحی بوده اند، درواقع خیلی کمتر از چیزی که فکر می کنیم گسترده بودند و خیلی کار آمد نبودند، چون هواکشی و وسایل کنترل رسوب فضولات جامد که می توانستند جلوی بوی گند را بگیرند و بهبود روان سازی را انجام دهند نداشتند.

آنها استانداردها را رعایت نمی کردند. شبکه فاضلاب زیر شهر رم، به آسانی می توانست در مدت کمتر از یک سال پر از گل بشود و بند بیاید. بنابراین نیاز به پاکسازی همیشگی داشتند. آن ها همچنین سیفون نداشتند، بنابراین حشرات می توانستند به درون آن بروند و باعث گسترش بیماری های زیادی شوند. 

همچنین به علت وجود عوامل بیماری زا و دادن کود انسانی تجزیه نشده به گیاهان زراعی و باغی باعث می شد تخم انگل ها درون مواد غذایی بروند و در بدن انسان ها رشد کنند. ولی شواهد بدست آمده از هر کولانیوم نشان می دهد که انسان های طبقه بالا چندین نوع مواد غذایی شامل انجیر، تخم مرغ، زیتون، انگور و صدف می خوردند و غذاهایشان را با چاشنی هایی مانند شوید، نعنا، گشنیز و تخم خردل مزه دار می کردند. این ها غذاهای سالمی بودند و مواد غذایی لازم را برای آن ها فراهم می کردند.

مستراح های تاریخی
مستراح های تاریخی

رومی ها باور داشتند که دیوها همه جا هستند، و برخی از نوشتجات رومی به دیوهایی اشاره می کنند که در آبریزگاه ها زندگی می کنند. «دیوها می توانند شما را نفرین کنند و وقتی شما نفرین می شوید زود میمیرید یا بیمار می شوید» در صورتی که آن ها شاید فقط موش های صحرایی بوده اند. گازهای انفجاری هم می توانسته اند یک مشکل بوده باشند. ممکن بوده مردم وارد خانه هایشان شوند و ببینند که آتش از سوراخ آبریزگاه بیرون می زند. در صورتی که این گاز متان انباشته شده در چاه گنداب بوده است.

این ترس از آبریزگاه راز نبودن نقاشی های دیواری در آبریزگاه های برخلاف همه جاهای دیگر شهر نشان می دهند. چون هیچ کس نمی خواست بیش از حد لازم در آنجا بماند. حتی بسیاری از آبریزگاه ها عبادت گاه های کوچک را خدایگان فورتونا داشته اند. این خدایگان، استفاده کنندگان از آبریزگاه را از دیوهای بیماری زا فقط می کرد.

نظرات شما

تبلیغات شرکت های تولیدی و بازرگانی آزاد و رایگان است