پمپ آب را از منبع گرفته و پس از وارد آوردن فشار لازم آن را به سیستم و به آبپاش تزریق می کند

لوله های اصلی ثابت، معمولا برای مزارع ثابت شده و گیاهانی که در تمام فصل نیاز به آبیاری دارند. بهترین نتیجه را می دهد

تجهیزات آبیاری بارانی

آشنایی با تجهیزات سیستم آبیاری بارانی

آشنایی با تجهیزات سیستم آبیاری بارانی
آشنایی با تجهیزات سیستم آبیاری بارانی

آبیاری بارانی روشی است که در آن آب در داخل مجموعه لوله هایی در مزرعه جریان پیدا کرده و سپس وارد قسمتی به نام آبپاش شده و در موقع خروج از آن به صورت قطرات باران مانند در هوا پخش شده و با سرعتی مساوی یا کمتر از سرعت نفوذ خاک، بر سطح زمین پخش می شود. 

در سیستم آبیاری بارانی آب توسط پمپ از یک منبع تامین آب مانند چاه، کانال، استخر و غیره برداشت شده و با فشار وارد شبکه ای از لوله های که به ترتیب لوله اصلی، لوله نیمه اصلی و لوله فرعی نام دارد، شده و سرانجام از آبپاش هایی که روی لوله های فرعی قرار می گیرند خارج می شود.

تجهیزات سیستم آبیاری بارانی

اکثر قسمت های مختلف، یک سیستم آبیاری بارانی، مشابه به نظر می رسند و از پمپ برای تامین فشار مورد نیاز، لوله های اصلی و فرعی رایزر ( پایه آبپاش) و آبپاش تشکیل شده است.

پمپ

پمپ آب را از منبع گرفته و پس از وارد آوردن فشار لازم آن را به سیستم و سپس به آبپاش تزریق می کند. ممکن است در بعضی مزارع بزرگ، برای توزیع یکنواخت فشار در خروجی لوله ها و آبپاش ها نیز از پمپ های کمکی نیز استفاده گردد.

به هر حال نکته ای که مهم است اینکه پمپ می بایستی براساس دبی مورد نیاز سیستم و فشار در مرتفع ترین نقطه مزرعه مزرعه و افت های لازم طراحی شده باشد.

آشنایی با تجهیزات سیستم آبیاری بارانی
آشنایی با تجهیزات سیستم آبیاری بارانی

اگر منبع آب اختلاف ارتفاع کافی با مزرعه داشته باشد بطوری که فشار لازم از طریق نیروی ثقل تامین شود احتیاجی به پمپ نخواهد بود. به علت اینکه فشار لازم در آبیاری بارانی زیاد است بندرت اختلاف ارتفاع می تواند برای تامین فشار کافی باشد و در اکثر موارد نیاز به پمپ ضروری به نظر می رسد.

در آبیاری بارانی ممکن است از پمپ های سانتریفیوژ، فشار قوی (چند طبقه) و پمپ های توربینی چاه عمیق استفاده گردد. پمپ های سانتریفیوژ مناسب محل های از قبیل حوضچه، دریاچه و چاه های کم عمق هستند. پمپ های سانتریفیوژ برای مواردی به کار می رود که بخواهیم دبی نسبتا کمی را به ارتفاع نسبتا زیاد بالا ببریم.

پمپ های بوستر نوع بخصوصی از پمپ های سانتریفیوژ هستند که برای افزایش فشار در قسمتی از شبکه آبیاری به کار می رود. درصورتی که پمپ های توربینی معمولا مناسب پمپاژ آب برای عمق های زیاد تا حدود 330 متر می باشند.

این پمپ ها در داخل چاه قرار می گیرند و به یک موتور که در سطح زمین قرار می گیرد وصل می شود و معمولا در محل تثبیت می شود.

اما پمپ های سانتریفیوژ، ممکن است قابل حمل باشد. در جاهای که اختلاف ارتفاع محل منبع تامین آب تا خروجی آب از آبپاش ها خیلی زیاد باشد و دبی کم می توان از پمپ های فشار قوی استفاده کرد.

لوله های اصلی

خطوط اصلی ممکن است به صورت ثابت یا متحرک باشد. لوله های اصلی ثابت، معمولا برای مزارع ثابت شده و گیاهانی که در تمام فصل نیاز به آبیاری دارند. بهترین نتیجه را می دهد.

آشنایی با تجهیزات سیستم آبیاری بارانی
آشنایی با تجهیزات سیستم آبیاری بارانی

درصورتی که لوله های اصلی متحرک، از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه هستند اما نیاز به کار و زمان بیشتری دارد. جنس لوله های اصلی می تواند از فولاد، از بست سیمانی، آلومینیومی، پلی اتیلن، فایبرگلاس مسلح، پی وی سی و... باشد.

اما لوله های بتنی برای سیستم های بارانی با فشار زیاد مناسب نیستند درحال حاضر استفاده از لوله های آلومینیومی اتصال سریع بسیار رایج است.

این لوله ها آب را از منبع گرفته و به لوله های جانبی می رساند. در شرایط خاصی ممکن است نیاز به لوله های نیمه اصلی نیز باشد در این حالت خاص آب از لوله اصلی وارد لوله نیمه اصلی شده و از آنجا به لوله های جانبی هدایت می شود.

وسعت منطقه مرطوب شده بستگی به سرعت آب، زاویه فواره، آب، نوع آبپاش و وضعیت باد در موقع آبیاری دارد

لوله های جانبی

لوله های جانبی معمولا متحرک هستند درصورتی که ثابت باشند در زیرزمین قرار می گیرند که در این حالت برای درختان میوه، نهالستان و یا نخل های مخصوص از آن استفاده می کنند. جنس لوله های در سیستم آبیاری بارانی از نوع ثابت، می تواند از لوله های آلومینیومی در سیستم های متحرک و یا جنس های سنگین تری نظیر فولاد نیز باشد.

در سیستم های متحرک و نیمه متحرک لوله های جانبی در موقعیت های مختلف به لوله اصلی متصل می شوند و قسمتی از مزرعه را آبیاری می کنند. پس از آبیاری یک قسمت اتصال آنها از لوله اصلی باز شده و در محل دیگری به لوله های وصل شده و بخش دیگری از مزرعه را آبیاری می کنند.

معمولا جنس لوله های جانبی در سیستم متحرک و نیمه متحرک از نوع آلومینیومی اتصال سریع با طول های 6 و 12 متر می باشد.

آشنایی با تجهیزات سیستم آبیاری بارانی
آشنایی با تجهیزات سیستم آبیاری بارانی

کار اصلی لوله های جانبی را می توان گرفتن آب از لوله اصلی و رساندن آن به آبپاش ها دانست.

آبپاش ها

آبپاش را می توان، مهمترین قیمت یک سیستم آبیاری بارانی دانست. آبپاش ها آب را از لوله جانبی گرفته و سپس به صورت قطرات باران مانند  با فشار از دهانه به بیرون پخش می کنند. در موقع خروچ آب از دهانه آبپاش، بار فشاری به بار جنبشی تبدیل می شود و در نتیجه آب به فواصل دور و نزدیک پرتاب می گردد.

وسعت منطقه مرطوب شده بستگی به سرعت آب (فشار در آبپاش)، زاویه فواره، آب، نوع آبپاش و وضعیت باد در موقع آبیاری دارد.

حجم آبدهی، شکل توزیع آب و اندازه ذرات آب بوسیله دهانه آبپاش کنترل می شود. آبپاش ها مستقیما به لوله های جانبی وصل نمی شوند بلکه لوله هایی به قطر 2/1 تا 3 اینچ بطور عمودی بر روی لوله جانبی قرار می گیرند که آبپاش ها به انتهای آنها وصل می شوند. این لوله های عمودی را پایه آبپاش یا رایزر می گویند که دو وظیفه اصلی را برعهده دارند.

یک، جریان متلاطمی را که در نتیجه انشعاب آب از لوله جانبی بطرف آبپاش ایجاد شده از بین می برند و یکنواختی توزیع آب را افزایش می دهند.

دوم، آبپاش را در ارتفاع بالاتری از گیاه قرار می دهند.

البته ارتفاع آبپاش به نوع گیاه نیز بستگی دارد و معمولا براساس ارتفاع نهایی آن تعیین می گردد تا اشکالی در توزیع یکنواختی آب پیش نیاید و به ندرت این ارتفاع کمتر از 30 سانتی متر است.